|
Bowling basit anlamda dizilmiş 10
adet kukayı (pin) bir topla devirmeye çalışmak olarak
görülse de bugün 90 dan fazla ülkede 100 milyondan fazla
oyuncu ile hem keyifle oynanabilen, hem de yarışma sporu
olarak son derece ciddi bir çalışma gerektiren bir strateji
ve koordinasyon sporudur.
İngiliz antropolog, Sir Flinders Petrie'nin 1930'da
Mısır'da yaptığı araştırmalarda bir çocuk mezarında
bowling benzeri bir oyuna ait malzemeler bulması bu
oyunun M.Ö. 5200 yıllarına uzanan (bazı kaynaklarda
M.Ö. 3200 olarak geçiyor) bir geçmişi olduğunu, en az
5000 yıllık bir oyun olduğunu ıspatlamıştır. Bu dönemde
bu oyunun mermer yarım daire şeklinde bir alandaki 10
adet taş kukayı taş toplarla devrilerek oynandığı düşünülüyor.
Eski Polonezyalıların oyandıkları “ula maika” adlı oyun
da 60 feet mesafeden kukaların devrilmesine dayanan
bir oyun olarak bowling oyununun geçmişinde yer almakta.
İşin ilginci bu mesafe hala günümüzde de kullanılıyor.
Tüm bu dönemlerde avcı ve savaşçıların yeteneklerini
geliştirmek için benzer oyunlar oynadıkları ve bu oyunların
bowlig'in temelini şekillendirdikleri biliniyor.
Alman tarihçi William Pehle M.S. 300 lü yıllarda bu
oyunun Almanya'daki izlerine değinmekte. III. ve IV.
yüzyıllarda bu oyun pek çok kilisede günahlardan arınmanın
bir simgesi olarak kullanılıyordu. Tapınanlar “kegel”
adındaki 9 ahşap kukayı devirerek günahlarından ne kadar
kurtulduklarını gösteriyorlardı. Bu testi başarı ile
geçenler tamamen günahlarından da kurtulmuş sayılıyordu.
(Protestanlığın kurucusu Martin Luther tüm kukaları
devirmesiyle anılıyor) Bowlingçiler için kullanılan
“kegler” deyimi bu döneme aittir.
Dinsel bir törenden tekrar bir spor haline dönüşen bowling
tipi oyunların kayıtlarına Avrupa'da 14. yy.da rastlanıyor.
Bu yıllarda oyun o kadar popüler oluyor ki ünlü 100
yıl savaşlarında askerler ok talimleri yerine kendilerini
oyuna kaptırınca King Edward III (1327-1377) ve King
Richard II (1377-1399) bu oyunun oynanmasını yasaklıyorlar.
Daha sonra King Henry VIII oyunu yasallaştırıyor ve
hatta kendisi de oynuyor.
Bu dönemde pek çok bowlinge benzer oyun Avrupa'dan Amerika'ya
göçmenlerle taşındı. Bunların arasında İtalyanların
bocce'si, Fransızların pentanque'si ve Ingilizlerin
lawn bowling denilen, kukasız oynanan bir bowling türü
yer almakta. Modern bowlingin temelinin ise Hollandalı
göçmenlerin 1600'lü yıllarda taşıdıkları üçgen şeklinde
dizilen ahşap kukalarla oynanan “Dutch Pins” oyunundan
geldiğine inanılmakta. Hollandalılar bu yıllarda bu
oyunu New York'ta hala aynı isimle bilinen “Bowling
Green” yöresinde oynuyorlardı.
1841 yılında Connecticut eyaleti 9 kukalı bowling oyununu
yaygınlaşan bahis ve kumar yüzünden yasaklamış, bunu
diğer eyaletler izlemiştir. Dünyada “Ten Pin Bowling”
olarak bilinen 10 kukalı bowling'in bu 9 kuka yasağını
delmek üzere oluşturulduğu düşünülmekte.
Tarihi boyunca dış mekanlarda oynanan bowling oyunu
1840 yılında New York'ta iç mekana inşa edilen ilk kulvarların
yapılmasıyla 19. yy. da artık popüler bir iç mekan oyunu
haline geldi.
Tüm dünyada oynanmasına rağmen kuralları belirli olmayan
bowling oyunu ilk organizasyonuna 1875 yılında 9 kuka
bowling oynatan 9 kulüp tarafından oluşturulan "National
Bowling Organisation" ile kavuştu. Bu organizasyon
ve diğer kulüpler standartları belirlemek için yıllarca
çalıştı ve sonunda 1895 yılında New York'ta kurulan
ABC - American Bowling Congress ile tek bir çatı altında
toplandı ve bugün de geçerli olan pek çok kuralı saptadılar.
Bu dönemden sonra bowling sporunda erkeklerin katılabildiği
resmi karşılaşmalar başladı.
1917 yılında kurulan Women's International Congress
ile kadınlar da kendi karşılaşmalarını düzenlemeye başladılar.
Bu organizasyon daha sonra Woman's National Bowling
Association olarak değiştirildi. 1971 yılında bu organizasyon
Women's International Bowling Congress (WIBC) olarak
tekrar değişti.
20 yy.da bu sporda çok ciddi gelişmeler oldu. 1905 yılına
kadar kullanılan sert ahşap topların yanında plastik
toplar kullanılmaya başlandı. 1914 yılında Brunswick
“Evertrue” adında “gizli plastik formülü” ile ürettiği
ilk marka plastik topunu üretti (bu malzemeye Mineralite
adını verdi).
Belki hiç bir şey bowlingin tarihinde 1940 yılında American
Machinery & Foundry (AMF) tarafından üretilen otomatik
"Pin Yerleştirme Makinesi"nin (Automatic Pinspotter)
bulunması kadar önemli bir değişiklik yapmadı. 1950'lerin
başlarında artık pinleri yerleştiren "pinboy"
denilen çocukların yerini bu makinalar almaya başladı.
1950'lerde ABC, kurallarında yer alan "sadece beyazlar
için" kuralını değiştirdi.
1958'de PBA - Professional Bowlers Association'un, 1960
yılında Professional Women's Bowling Association'un
kurulması ile erkek ve kadınlarda profesyonel düzeyde
üst düzey spor karşılaşmaları organize edilmeye başladı.
Kadınların organizasyonundaki başarısızlıklardan dolayı
buradan ayrılan bir grup 1974 yılında Ladies' Professional
Bowlers Association adında bir kuruluş kurdular. Daha
sonra bu iki kurum 1978 yılında birleşerek Women's Professional
Bowlers Association (WPBA)u oluşturdular. 1981 yılında
bu kuruluş Ladies Professional Bowlers Tour adını aldı.
1982 yılında genç oyuncuların organizasyonu için YABA
- Young American Bowling Alliance kuruluyor.
1993 yılında ABC, kurallarında yer alan “sadece erkeklere
mahsus” kuralını kaldırarak kadınların da bu organizasyonda
yer almasına olanak sağladı.
Günümüzde gelişen teknolojiler, otomatik skorlama makinaları
ile gelişen bowling sporu tüm dünyada 100 milyondan
fazla oyuncusu ile bir Olimpiyat Sporu olma yolunda
ilerliyor.
|
